MVC là gì? Ví dụ về mô hình MVC trong lập trình Web

09/03/2023

Với các nhà phát triển hoặc lập trình viên, mô hình MVC là công cụ đắc lực trong phát triển ứng dụng. Vậy, cụ thể MVC là gì? Chúng được cấu tạo từ các thành phần nào? Trước đây, mô hình MVC thường dùng trong các giao diện đồ họa máy tính để bàn (GUI). Nhưng đến nay, mô hình này đã trở nên phổ biến rộng rãi trong việc phát triển các ứng dụng điện thoại hoặc ứng dụng Web.

Mô hình MVC là gì?

Trong lập trình, Model-View-Controller (MVC) là một mẫu thiết kế kiến trúc, có vai trò tổ chức logic một ứng dụng thành các lớp riêng biệt, trong đó mỗi lớp thực hiện một nhóm nhiệm vụ cụ thể. Các lớp cũng tương tác với nhau để đảm bảo sự phối hợp và nhất quán cho các chức năng của ứng dụng. Phương pháp MVC kết hợp toàn bộ ứng dụng, từ giao diện người dùng (UI) đến mô hình dữ liệu cơ bản.

Hệ thống MVC bắt nguồn từ những năm 1970, liên quan đến việc xây dựng giao diện người dùng đồ họa. Đến nay, MVC vẫn được sử dụng rộng rãi trong phát triển chương trình, đặc biệt là trong các ứng dụng web và lập trình hướng đối tượng (Object-Oriented Programming - OOP). Các nhà phát triển đã sử dụng nhiều ngôn ngữ lập trình, từ C#, Java, PHP, Python, JavaScript, Perl và Swift để xây dựng các ứng dụng dựa trên MVC. Hầu hết các ngôn ngữ này cũng có sẵn các khung MVC để đảm bảo hợp lý hóa quá trình phát triển. Hiện nay, có các khung MVC phổ biến như CherryPy, Ruby on Rails, Django, Catalyst, Symfony,…

MVC mang lại những lợi ích quan trọng cho các nhà phát triển. Họ có thể xây dựng các thành phần trong ứng dụng đồng thời mà không cần xen kẽ công việc của nhau. Đồng thời, họ cũng có thể sử dụng lại các thành phần. MVC hỗ trợ lập trình viên dễ dàng triển khai và duy trì các thành phần một cách độc lập với những thành phần khác. Nhìn chung, MVC là giải pháp giúp việc xây dựng các ứng dụng lớn, phức tạp trở nên dễ dàng hơn, dẫn đến tốc độ phát triển nhanh và hiệu quả hơn. Ngoài ra, MVC cũng hỗ trợ phát triển phần mềm thông qua thử nghiệm, đồng thời giúp kiểm tra và khắc phục sự cố tại các thành phần riêng lẻ.

Các khung MVC phổ biến

Dưới đây là một số khung MVC phổ biến hiện nay:

Ruby on Rails
Django
CakePHP
Yii
CherryPy
Spring MVC
Catalyst
Rails
Zend Framework
CodeIgniter
Laravel
Fuel PHP
Symphony

Ví dụ về mô hình MVC

Cùng xem qua một số ví dụ về MVC trong thực tế, để hiểu rõ hơn về mô hình này:

Ví dụ 1:

Khi đến nhà hàng và gọi món, bạn order món ăn với người phục vụ.
Người phục vụ vào bếp và yêu cầu đầu bếp chuẩn bị món ăn.
Đầu bếp lấy nguyên liệu nấu ăn (rau củ, thịt,...) trong tủ lạnh và chế biến
Thức ăn nấu xong được người phục vụ mang từ bếp ra bàn để phục vụ cho bạn.

Lúc đó, kiến trúc MVC sẽ như sau:

View = bạn (người đi ăn tại nhà hàng)
Bộ xử lý Controller = Phục vụ viên
Model = Đầu bếp
Data = Tủ lạnh (nơi chứa nguyên liệu để đầu bếp nấu ăn)

Ví dụ 2:

Chúng ta sẽ lấy ví dụ về cơ cấu điều khiển trong xe ô tô. Bất kỳ chiếc xe nào cũng sẽ gồm 3 thành phần chính, chúng tương ứng với mô hình MVC như sau:

View = Giao diện người dùng (những thứ dùng để điều khiển như vô lăng, phanh, cần số,...).
Bộ xử lý Controller = Động cơ (giúp xe di chuyển).
Model = Kho chứa (bình xăng hoặc bình Diesel).

Thành phần của MVC

Qua ví dụ trên, bạn có thể thấy MVC được cấu tạo gồm 3 thành phần chính: Model, View và bộ xử lý Controller. Cùng tìm hiểu chi tiết về 3 thành phần này:

View

View là nơi thể hiện, trình bày dữ liệu trong ứng dụng. Chúng được tạo ra nhờ vào các dữ liệu thu thập được từ mô hình. View yêu cầu hệ thống cung cấp thông tin để chúng hiển thị cho người dùng, có thể là dưới dạng sơ đồ, biểu đồ hoặc bảng.

Ví dụ: View là tất cả thành phần UI của ứng dụng như menu thả xuống, hộp văn bản, hình ảnh,…

Controller

Controller là bộ điều khiển giúp xử lý các tương tác từ người dùng. Cụ thể, chúng giải nghĩa các thông tin đầu vào từ chuột, bàn phím (hoặc màn hình cảm ứng) từ người dùng, sau đó thông báo cho từng mô hình và thay đổi View sao cho phù hợp, đáp ứng nhu cầu của người dùng.

Bộ điều khiển sẽ gửi lệnh tới Model (mô hình), nhằm cập nhật trạng thái và yêu cầu. Ngoài ra, bộ điều khiển cũng gửi yêu cầu đến View để thay đổi giao diện hiển thị cho người dùng.

Model

Model là nơi lưu trữ thông tin dữ liệu và các logic liên quan. Chúng giống như đơn vị vận chuyển, giúp dữ liệu được truyền đi giữa các thành phần hoặc bất kỳ logic nghiệp vụ nào khác. Ví dụ: Model nhận thông tin của khách hàng từ cơ sở dữ liệu, sau đó thao tác dữ liệu và gửi chúng về lại cơ sở dữ liệu.

Model sẽ phản hồi lại các yêu cầu từ View, đồng thời cũng phản hồi lại hướng dẫn từ bộ xử lý Controller để tự cập nhật chính nó.

Ưu nhược điểm của mô hình MVC

Mô hình MVC sở hữu nhiều ưu điểm nổi bật như:

Không dùng đến nhiều Viewstate, giúp tiết kiệm băng thông, từ đó làm trang Web hoạt động ổn định hơn.
Quá trình kiểm tra lỗi trong phần mềm đơn giản và nhanh chóng, giúp bàn giao phần mềm hoàn thiện nhất cho người dùng.
Tách biệt các phần View, Controller và Model với nhau, cho phép chúng ta dễ dàng duy trì hoạt động của ứng dụng.
Bộ phận Controller tương thích và tối ưu được trên nhiều ngôn ngữ lập trình khác nhau.
Cho phép nhiều nhà phát triển ứng dụng làm việc với nhau cùng một lúc mà không sợ ảnh hưởng đến công việc của nhau.
Với mô hình MVC, chúng ta có thể tạo một ứng dụng và thử nghiệm với unit test dễ dàng.

Tuy nhiên, MVC có nhược điểm là không phù hợp với các dự án nhỏ lẻ, vì chúng khá phức tạp khi triển khai và mất nhiều thời gian. Ngoài ra, bạn không thể Preview với các trang ASP.NET.

Là một lập trình viên, bạn nên tìm hiểu và nắm vững các kiến thức về mô hình MVC là gì cũng như kiến trúc của nó, để hỗ trợ cho công việc của mình. Hy vọng bài viết trên đã cung cấp đủ các thông tin hữu ích, mời bạn theo dõi các bài viết khác tại CMC Cloud để cập nhật các kiến thức công nghệ mới nhất.

CMC Cloud - Giải pháp Điện toán đám mây Toàn diện & Linh hoạt nhất. Cho phép tùy biến sử dụng và quản trị 25+ dịch vụ